Dụng thần là gì? Cách tìm dụng thần trong bát tự
Dụng thần là gì? Trong bát tự, dụng thần là hành (hoặc thập thần) giúp cho bát tự cân bằng nhất. Nếu nhật chủ quá mạnh, dụng thần là hành làm nó dịu bớt; nếu nhật chủ quá yếu, dụng thần là hành nâng đỡ nó. Tìm đúng dụng thần là bước quan trọng nhất khi luận bát tự.
Vì sao cần dụng thần
Bát tự hiếm khi cân bằng hoàn hảo. Có người nhiều Hỏa, thiếu Thủy; có người nhiều Kim, thiếu Mộc. Theo học thuyết ngũ hành, sự mất cân bằng tạo ra những điểm khó khăn trong tính cách và vận trình. Dụng thần chỉ ra hành cần bổ sung, từ đó:
- Đại vận, năm gặp hành dụng thần thường thuận lợi hơn.
- Có thể chọn nghề, màu sắc, hướng theo dụng thần để bổ trợ.
Đi kèm dụng thần còn có hỷ thần (hành hỗ trợ dụng thần) và kỵ thần (hành làm hại dụng thần).
Bước 1: Xét nhật chủ mạnh hay yếu
Nhật chủ là can của trụ ngày (xem bài bát tự là gì). Có ba tiêu chí thường dùng:
- Đắc lệnh: nhật chủ sinh vào mùa của hành mình hoặc hành sinh ra mình. Ví dụ nhật chủ Mộc sinh mùa xuân là đắc lệnh. Đây là tiêu chí nặng nhất.
- Đắc địa: các địa chi trong bát tự có gốc của hành nhật chủ (chứa tàng can cùng hành).
- Đắc thế: các thiên can khác có nhiều Tỷ Kiếp (cùng hành) hoặc Ấn (sinh cho nhật chủ).
Đạt hai trên ba tiêu chí thường được xem là thân vượng (mạnh); ít hơn là thân nhược (yếu).
Bước 2: Chọn phép tìm dụng thần
Phù ức (nâng đỡ hoặc kìm bớt). Cách phổ biến nhất.
| Nhật chủ | Dụng thần nên là | Lý do |
|---|---|---|
| Thân vượng | Quan Sát, Thực Thương, Tài | Khắc, tiết, hao bớt sức của nhật chủ |
| Thân nhược | Ấn, Tỷ Kiếp | Sinh và trợ giúp nhật chủ |
Điều hậu (điều hòa khí hậu). Bát tự sinh vào mùa quá lạnh hoặc quá nóng cần hành điều hòa: sinh mùa đông lạnh giá cần Hỏa sưởi ấm; sinh giữa mùa hè nóng cần Thủy làm mát. Nhiều trường phái coi điều hậu là ưu tiên khi khí hậu bát tự quá cực đoan.
Thông quan (làm cầu nối). Khi hai hành mạnh ngang nhau đang khắc nhau, dùng hành ở giữa để hóa giải. Ví dụ Kim và Mộc giao chiến thì dùng Thủy (Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc).
Tòng cách (thuận theo). Khi nhật chủ quá yếu, không có gốc, cả bát tự nghiêng hẳn về một hành, người ta “thuận theo” hành mạnh đó thay vì cố nâng nhật chủ. Đây là trường hợp đặc biệt, cần người có kinh nghiệm xét.
Ví dụ đơn giản
Nhật chủ Giáp Mộc, sinh tháng Dậu (mùa thu, Kim vượng), bát tự có nhiều Kim, ít Thủy và Mộc:
- Không đắc lệnh (mùa thu Kim khắc Mộc), ít gốc, ít trợ: thân nhược.
- Dụng thần theo phù ức: Thủy (Ấn, sinh Mộc và hóa Kim). Hỷ thần: Mộc (Tỷ Kiếp). Kỵ thần: Kim.
Người này được khuyên chọn môi trường, màu sắc thuộc Thủy, Mộc; các đại vận đi qua hành Thủy, Mộc thường thuận lợi hơn đại vận Kim.
Áp dụng dụng thần trong đời sống
- Màu sắc: chọn màu của hành dụng thần (bảng màu theo hành có trong bài ngũ hành tương sinh tương khắc).
- Hướng: Đông (Mộc), Nam (Hỏa), Tây (Kim), Bắc (Thủy), trung tâm (Thổ).
- Nghề nghiệp: ngành nghề thuộc hành dụng thần.
- Thời điểm: năm, đại vận mang hành dụng thần thường là lúc nên chủ động.
Dụng thần khác với “mệnh” theo năm sinh. Một người mệnh Kim (nạp âm) vẫn có thể có dụng thần là Hỏa nếu bát tự thừa Kim.
Câu hỏi thường gặp
Dụng thần và mệnh nạp âm khác nhau thế nào? Mệnh nạp âm chỉ dựa vào năm sinh. Dụng thần dựa vào cả tám chữ và sự cân bằng của chúng.
Mỗi người có một dụng thần cố định không? Dụng thần của bát tự gốc cố định, nhưng ảnh hưởng của nó thay đổi theo từng đại vận và năm.
Tự tìm dụng thần có khó không? Phép phù ức có thể tự học. Các trường hợp tòng cách, điều hậu phức tạp hơn và các trường phái đôi khi kết luận khác nhau.
Xem ví dụ một lá số bát tự tại trang lập bát tự.
Nội dung mang tính tham khảo.