Ngũ hành tương sinh tương khắc và cách áp dụng
Ngũ hành tương sinh tương khắc là quy luật về cách năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ nuôi dưỡng và kiềm chế lẫn nhau. Đây là nền tảng của gần như mọi môn xem tuổi, chọn màu, chọn hướng, bát tự và tử vi.
Ngũ hành là gì
Ngũ hành là năm trạng thái vận động của vạn vật theo triết học phương Đông:
| Hành | Tính chất | Mùa | Phương | Màu |
|---|---|---|---|---|
| Mộc | Sinh trưởng, vươn lên | Xuân | Đông | Xanh lá |
| Hỏa | Nóng, bốc lên | Hạ | Nam | Đỏ, hồng, tím |
| Thổ | Nuôi dưỡng, ổn định | Cuối mỗi mùa | Trung tâm | Vàng, nâu đất |
| Kim | Thu lại, rắn chắc | Thu | Tây | Trắng, xám, bạc |
| Thủy | Lạnh, chảy xuống | Đông | Bắc | Đen, xanh dương |
Mỗi thiên can, địa chi đều thuộc một hành. Chi tiết trong bài thiên can địa chi là gì.
Ngũ hành tương sinh
Tương sinh là quan hệ nuôi dưỡng, thúc đẩy:
- Mộc sinh Hỏa: gỗ cháy tạo ra lửa.
- Hỏa sinh Thổ: lửa đốt mọi thứ thành tro, thành đất.
- Thổ sinh Kim: kim loại hình thành trong lòng đất.
- Kim sinh Thủy: kim loại nung chảy thành chất lỏng; hơi nước đọng trên bề mặt kim loại.
- Thủy sinh Mộc: nước nuôi cây cối.
Vòng tương sinh khép kín: Mộc → Hỏa → Thổ → Kim → Thủy → Mộc.
Ngũ hành tương khắc
Tương khắc là quan hệ kiềm chế, áp đảo:
- Mộc khắc Thổ: rễ cây đâm xuyên, hút chất của đất.
- Thổ khắc Thủy: đất ngăn nước, đắp đê chặn dòng.
- Thủy khắc Hỏa: nước dập lửa.
- Hỏa khắc Kim: lửa nung chảy kim loại.
- Kim khắc Mộc: dao rìu chặt cây.
Vòng tương khắc: Mộc → Thổ → Thủy → Hỏa → Kim → Mộc.
Bảng sinh khắc nhanh
| Hành | Được sinh bởi | Sinh ra | Bị khắc bởi | Khắc |
|---|---|---|---|---|
| Kim | Thổ | Thủy | Hỏa | Mộc |
| Mộc | Thủy | Hỏa | Kim | Thổ |
| Thủy | Kim | Mộc | Thổ | Hỏa |
| Hỏa | Mộc | Thổ | Thủy | Kim |
| Thổ | Hỏa | Kim | Mộc | Thủy |
Tương sinh tương khắc không tuyệt đối
Sinh không phải lúc nào cũng tốt, khắc không phải lúc nào cũng xấu:
- Phản sinh: sinh quá nhiều lại thành hại. Nước quá nhiều thì cây úng rễ; lửa quá lớn thì đất khô cằn.
- Phản khắc: bên bị khắc quá mạnh thì bên khắc bị tổn hại. Lửa lớn làm cạn nước; cây cứng làm mẻ dao.
- Khắc để thành: kim loại cần lửa để rèn thành đồ dùng; đất cần cây để giữ khỏi xói mòn.
Vì vậy trong bát tự, người ta không chỉ hỏi “hành nào sinh hành nào”, mà còn xét hành nào đang mạnh, hành nào đang yếu để tìm cách cân bằng. Phần này có trong trang lập bát tự.
Áp dụng ngũ hành trong đời sống
Chọn màu sắc: chọn màu của hành sinh ra mệnh mình (tương sinh) và màu bản mệnh; hạn chế màu của hành khắc mệnh mình. Bảng màu theo năm sinh có trong bài màu may mắn 2027.
Xem tuổi hợp: so mệnh nạp âm của hai người. Hai mệnh tương sinh được xem là hợp; tương khắc thì cần xét thêm địa chi và các yếu tố khác.
Chọn hướng, bố trí nhà: mỗi hướng gắn với một hành (Đông Mộc, Nam Hỏa, Tây Kim, Bắc Thủy, trung tâm Thổ).
Chọn nghề: dân gian cho rằng người mệnh Mộc hợp nghề giáo dục, nông nghiệp, gỗ; mệnh Hỏa hợp nghề ánh sáng, nhà hàng, truyền thông; mệnh Thổ hợp bất động sản, xây dựng; mệnh Kim hợp tài chính, cơ khí; mệnh Thủy hợp vận tải, du lịch, thương mại. Đây là gợi ý mang tính tham khảo, năng lực và sở thích vẫn quan trọng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Kim sinh Thủy nghĩa là gì? Kim loại nung chảy thành chất lỏng, nên Kim được xem là “mẹ” của Thủy.
Hai vợ chồng mệnh tương khắc có sao không? Không có nghĩa là không hợp. Cần xét thêm địa chi, can năm sinh và lá số của từng người.
Mệnh của tôi là gì? Mệnh tính theo năm sinh âm lịch, tra trong mục tử vi trọn đời.
Nội dung mang tính tham khảo theo triết học phương Đông.