24 tiết khí là gì? Lịch tiết khí năm 2027
24 tiết khí là cách chia một năm thành 24 khoảng dựa theo vị trí của mặt trời trên đường hoàng đạo, mỗi khoảng ứng với 15 độ. Khác với tháng âm lịch tính theo mặt trăng, tiết khí bám theo mùa, nên ngày bắt đầu của mỗi tiết khí trong dương lịch gần như cố định hằng năm (xê dịch một hai ngày).
Tiết khí được tính thế nào
Mặt trời đi hết một vòng 360 độ trên bầu trời trong một năm. Chia vòng này thành 24 phần bằng nhau, mỗi phần 15 độ, ta có 24 tiết khí. Mốc 0 độ là Xuân phân (ngày đêm dài bằng nhau, khoảng 20–21/3).
24 tiết khí chia thành hai loại xen kẽ:
- 12 tiết (tiết lệnh): Lập xuân, Kinh trập, Thanh minh, Lập hạ, Mang chủng, Tiểu thử, Lập thu, Bạch lộ, Hàn lộ, Lập đông, Đại tuyết, Tiểu hàn. Các tiết này đánh dấu đầu tháng trong bát tự.
- 12 khí (trung khí): Vũ thủy, Xuân phân, Cốc vũ, Tiểu mãn, Hạ chí, Đại thử, Xử thử, Thu phân, Sương giáng, Tiểu tuyết, Đông chí, Đại hàn.
Tám tiết khí quan trọng nhất
| Nhóm | Tiết khí | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tứ lập | Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông | Bắt đầu bốn mùa |
| Nhị phân | Xuân phân, Thu phân | Ngày và đêm dài bằng nhau |
| Nhị chí | Hạ chí, Đông chí | Ngày dài nhất, đêm dài nhất năm |
Lưu ý: ở Việt Nam, thời tiết thực tế không hoàn toàn khớp với tên gọi (ví dụ “Đại tuyết” không có tuyết ở đồng bằng), vì hệ thống tiết khí ra đời ở vùng lưu vực sông Hoàng Hà.
Lịch 24 tiết khí năm 2027
Giờ tính theo giờ Việt Nam (GMT+7).
| Tiết khí | Bắt đầu | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tiểu hàn | 21h09 ngày 05/01/2027 | Rét bắt đầu đậm, nên giữ ấm. |
| Đại hàn | 14h29 ngày 20/01/2027 | Thời điểm lạnh nhất trong năm. |
| Lập xuân | 08h46 ngày 04/02/2027 | Bắt đầu mùa xuân, khí trời ấm dần, cây cối đâm chồi. |
| Vũ thủy | 04h33 ngày 19/02/2027 | Mưa xuân lất phất, đất ẩm, hợp gieo trồng. |
| Kinh trập | 02h39 ngày 06/03/2027 | Sấm xuân đánh thức muôn loài sau mùa đông. |
| Xuân phân | 03h24 ngày 21/03/2027 | Ngày đêm dài bằng nhau, giữa mùa xuân. |
| Thanh minh | 07h17 ngày 05/04/2027 | Trời trong sáng, mùa tảo mộ, viếng mộ tổ tiên. |
| Cốc vũ | 14h17 ngày 20/04/2027 | Mưa rào giúp lúa mạ tốt tươi. |
| Lập hạ | 00h25 ngày 06/05/2027 | Bắt đầu mùa hè, nắng dần gay gắt. |
| Tiểu mãn | 13h18 ngày 21/05/2027 | Lúa non vào hạt, mưa nhiều. |
| Mang chủng | 04h25 ngày 06/06/2027 | Lúa trổ bông, vào thời vụ gieo cấy. |
| Hạ chí | 21h10 ngày 21/06/2027 | Ngày dài nhất năm, giữa mùa hè. |
| Tiểu thử | 14h37 ngày 07/07/2027 | Nắng nóng bắt đầu, nên giữ sức khỏe. |
| Đại thử | 08h04 ngày 23/07/2027 | Thời điểm nóng nhất trong năm. |
| Lập thu | 00h26 ngày 08/08/2027 | Bắt đầu mùa thu, gió heo may về. |
| Xử thử | 15h14 ngày 23/08/2027 | Hết nắng nóng, trời dịu dần. |
| Bạch lộ | 03h28 ngày 08/09/2027 | Sương trắng xuất hiện, sáng sớm se lạnh. |
| Thu phân | 13h01 ngày 23/09/2027 | Ngày đêm dài bằng nhau, giữa mùa thu. |
| Hàn lộ | 19h17 ngày 08/10/2027 | Sương lạnh, trời chuyển mát rõ rệt. |
| Sương giáng | 22h32 ngày 23/10/2027 | Sương muối bắt đầu rơi, hơi thu se lạnh. |
| Lập đông | 22h38 ngày 07/11/2027 | Bắt đầu mùa đông, gió bấc tràn về. |
| Tiểu tuyết | 20h16 ngày 22/11/2027 | Trời lạnh dần, có mưa phùn. |
| Đại tuyết | 15h37 ngày 07/12/2027 | Rét đậm, vùng núi cao có thể có băng giá. |
| Đông chí | 09h42 ngày 22/12/2027 | Đêm dài nhất năm, giữa mùa đông. |
Xem tiết khí của từng ngày trong lịch ngày tốt xấu.
Tiết khí trong nông lịch
Người nông dân xưa dùng tiết khí để biết thời vụ: gieo mạ, cấy lúa, thu hoạch. Nhiều câu ca dao còn lưu lại, như “Thanh minh trong tiết tháng ba” gắn với lễ tảo mộ, hay các kinh nghiệm canh tác theo Mang chủng, Tiểu mãn. Tết Thanh minh hằng năm rơi vào khoảng 4–5/4 dương lịch, năm 2027 là ngày 5/4.
Tiết khí trong bát tự và xem ngày
Tiết khí có vai trò lớn trong các môn xem mệnh:
- Bát tự: năm mới bắt đầu từ Lập xuân, không phải Tết; tháng mới bắt đầu từ các tiết (Lập xuân là tháng Dần, Kinh trập là tháng Mão…). Vì vậy năm 2027, người sinh sau 08h46 ngày 4/2 đã có trụ năm Đinh Mùi dù chưa đến Tết (6/2). Chi tiết trong bài bát tự là gì.
- Xem ngày: một số sao, trực ngày được tính theo tháng tiết khí. Ngày giao tiết (ngày chuyển tiết) thường được tránh khi làm việc lớn.
- Can chi tháng: tháng Dần năm 2027 là Nhâm Dần, bắt đầu từ Lập xuân. Cách tính có trong bài thiên can địa chi là gì.
Vì sao tiết khí “nằm trong lịch âm”
Lịch Việt Nam là âm dương lịch: tháng tính theo mặt trăng, nhưng năm phải theo mặt trời để không lệch mùa. Tiết khí là phần “dương” của lịch. Nó còn quyết định tháng nhuận: tháng âm lịch nào không chứa trung khí sẽ là tháng nhuận.
Câu hỏi thường gặp
24 tiết khí bắt đầu từ tiết nào? Theo lịch, chu kỳ thường được kể từ Lập xuân (đầu mùa xuân). Theo thiên văn, mốc 0 độ là Xuân phân.
Lập xuân năm 2027 là ngày nào? 08h46 ngày 4/2/2027.
Đông chí năm 2027 là ngày nào? 09h42 ngày 22/12/2027.
Nội dung mang tính tham khảo; giờ tiết khí tính theo thiên văn, có thể chênh vài phút so với nguồn khác.